• 1
  • 2
Σάββατο, 03 Δεκέμβριος 2016 00:00

Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΣ

 

MZBCOΗ Ναυμαχία της Έλλης

Η απελευθέρωση του Αιγαίου.

 

3 Δεκεμβρίου 1912 Ναυμαχία της Έλλης

Το πρωί της 3ης Δεκεμβρίου 1912 (16 Δεκεμβρίου με το νέο ημερολόγιο) στ' ανοιχτά του ακρωτηρίου Έλλη (Ελές-Μπουρνού στα τουρκικά) της χερσονήσου της Καλλίπολης, κοντά στην είσοδο των Στενών των Δαρδανελλίων πραγματοποιήθηκε η πρώτη αναμέτρηση του Ελληνικού και του Τουρκικού στόλου από την εποχή του Αγώνα της Ανεξαρτησίας.

Μια ναυμαχία που διήρκεσε μία ώρα και τρία λεπτά και έληξε με νίκη των Ελληνικών δυνάμεων και τον εγκλεισμό του Τουρκικού στόλου εντός των στενών.

Η Ναυμαχία της Έλλης αποτέλεσε στρατηγικής σημασίας νίκη του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Ο έλεγχος του Αιγαίου παγιώθηκε, ενώ οι Τούρκοι δεν μπόρεσαν να χρησιμοποιήσουν τον θαλάσσιο δρόμο, ώστε να ενισχύσουν τις δυνάμεις τους που μάχονταν σε Μακεδονία και Θράκη.

avra121002 625   .medium

 

Συνοπτικά παρακάτω παρατίθενται ψήγματα του χρονικού

Ανήμερα της κήρυξης του βαλκανικού πολέμου, στις 5 Οκτωβρίου 1912, ο Παύλος Κουντουριώτης έπαιρνε τον βαθμό του υποναυάρχου, αναλάμβανε αρχηγός του στόλου στο Αιγαίο και ύψωνε το σήμα του στον «Αβέρωφ». Ο Ελευθέριος Βενιζέλος του έστειλε μήνυμα:

«Μετανοώ διότι εις τοιαύτην στιγμήν το στάδιόν μου με έφερε να είμαι ο Αρχηγός της Πολιτείας, αντί να είμαι εις εξ υμών ο,τιδήποτε, είτε αξιωματικός είτε υπαξιωματικός είτε ναύτης απλούς ακόμη».

Την επομένη, 6 του μήνα, ο ελληνικός στόλος έπλεε έξω από τη Λήμνο κι απέκλειε την έξοδο των Τούρκων από τα Δαρδανέλια. ο ελληνικός στόλος έπρεπε να κυριαρχήσει στη θάλασσα και να κλείσει τους Τούρκους στα Δαρδανέλια. Έπρεπε όμως, παράλληλα, να ελευθερώσει και τα νησιά του Αιγαίου.

Το έργο αυτό ανέλαβαν δυο επιταγμένα ατμόπλοια με εξακόσιους ναύτες και μια διλοχία που αποσπάστηκε από το 20ό σύνταγμα πεζικού. Μαζί τους συνέπρατταν κατά περίπτωση και πλοία του στόλου.

Στις 6 Οκτωβρίου 1912, επομένη της κήρυξης του πολέμου, τα ατμόπλοια βρέθηκαν έξω από τη Λήμνο. Στις 8 Οκτωβρίου, η διλοχία έκανε απόβαση. Στις 9 Οκτωβρίου, η Λήμνος ήταν ελληνική. Ως τις 18 Οκτωβρίου, είχαν ελευθερωθεί σχεδόν δίχως μάχες Θάσος, Άι Στράτης και Ίμβρος. Στις 19 Οκτωβρίου, η διλοχία απελευθέρωσε τη Σαμοθράκη, στις 21 τα Ψαρά, στις 24 την Τένεδο και, στις 4 Νοεμβρίου, την Ικαρία. Στο ίδιο διάστημα, η Σάμος επαναστάτησε χωρίς βοήθεια, ενώ η Κρήτη είχε ήδη ενωθεί με την Ελλάδα.

Με εξαίρεση τα Δωδεκάνησα, που κατείχαν οι Ιταλοί από τον προηγούμενο Απρίλη, μόνο η Μυτιλήνη κι η Χίος δεν ανήκαν ακόμη στην Ελλάδα. Σ' αυτά τα νησιά, η διλοχία δεν αρκούσε. Οι Τούρκοι τα είχαν οχυρώσει κι έπρεπε ο στόλος ν’ ασχοληθεί στα σοβαρά. Στις 7 Νοεμβρίου, έγινε η απόβαση στη Μυτιλήνη. Στο νησί βγήκαν 1.030 αξιωματικοί κι οπλίτες και 250 ναύτες. Κυνήγησαν τους Τούρκους, που υποχώρησαν κι οχυρώθηκαν σ' ένα παλιό στρατόπεδο. Οι Έλληνες τους πολιόρκησαν. Ενισχύσεις, που έφτασαν την 1η Δεκεμβρίου, επέτρεψαν στους Έλληνες να κάνουν γενική επίθεση στις 2 του μήνα. Μέσα σε πέντε ώρες, οι Τούρκοι παραδόθηκαν.

Όταν η απόβαση στη Μυτιλήνη ολοκληρώθηκε, ο ελληνικός στόλος έφυγε για τη Χίο. Στις 11 Νοεμβρίου 1912, στάλθηκε τελεσίγραφο στον Τούρκο διοικητή του νησιού να παραδοθεί. Αρνήθηκε. Ο στόλος μετακινήθηκε σε άλλη θέση. Την ίδια μέρα ξεκίνησε με βάρκες η απόβαση ενός συντάγματος, που είχε αποσπαστεί από τη 2η μεραρχία. Δώδεκα του μήνα, ο ελληνικός στρατός έμπαινε στην πόλη που είχε στολιστεί στα γαλανόλευκα. Οι Τούρκοι είχαν αποτραβηχτεί σε οχυρές θέσεις στο βουνό. Έμειναν εκεί ως τις 20 Δεκεμβρίου, οπότε εκδηλώθηκε η γενική ελληνική επίθεση.

Εκτός από τα Δωδεκάνησα, δεν υπήρχε πια νησί του Αιγαίου, που να μην είχε περάσει σε ελληνικά χέρια. Έμελλε όμως, να ξαναδοθούν στην Τουρκία η Ίμβρος και η Τένεδος.

Ο ελληνικός στόλος κυριαρχούσε στο Αιγαίο. Οι μόνες φορές που τουρκικά πλοία προσπάθησαν να ξεμυτίσουν ήταν στις 1 και στις 3 Δεκεμβρίου. Την πρώτη φορά, το πλήρωμα του ελληνικού πολεμικού «Σφενδόνη» είδε ένα τουρκικό αντιτορπιλικό που προσπαθούσε να βγει στο Αιγαίο. Άρχισε να το κανονιοβολεί, ενώ κοντά έσπευσε και το «Λόγχη». Οι Τούρκοι απάντησαν με τα κανόνια της στεριάς αλλά το πολεμικό τους προτίμησε να ξαναμπεί στα στενά. Το μεσημέρι της ίδιας μέρας, οι Τούρκοι δοκίμασαν πάλι με ένα καταδρομικό και τρία αντιτορπιλικά. Τα δυο ελληνικά τους βγήκαν μπροστά και τα τουρκικά ξαναγύρισαν στα στενά. Τη νύχτα, έφτασαν εκεί άλλα οχτώ ελληνικά πλοία κι απλώθηκαν σε σχήμα τόξου καθώς γινόταν φανερό πως οι Τούρκοι θα επαναλάμβαναν την απόπειρα, αν ήθελαν να βοηθήσουν τους δικούς τους στα νησιά.

 

Η ναυμαχία της Έλλης

ELLH-600x383

 

Ο τουρκικός στόλος ξεμύτισε από τα στενά του Ελλησπόντου το πρωί, 3 Δεκεμβρίου 1912: Μπροστά έπλεε η αρχηγίδα, το αστραφτερό νεότευκτο θωρηκτό «Μπαρμπαρόσα» του πλοιάρχου Ραμίζ. Πίσω του το επίσης αστραφτερό θωρηκτό «Τουργκούτ Ρέις», νεότευκτο κι αυτό. Πιο πίσω, το θωρηκτό «Μεσουδιέ», με τέταρτο το θωρηκτό «Ασάρ ι Τεφίκ». Πίσω τους ακολουθούσαν τέσσερα αντιτορπιλικά κι ακόμα πιο πίσω πέντε ακόμα πολεμικά.

Ο ελληνικός στόλος εκείνη την ώρα διέθετε το νεότευκτο θωρηκτό «Αβέρωφ» και πίσω του σε παράταξη τα αρχαία θωρηκτά «Σπέτσαι», «Ύδρα» και «Ψαρά».

Οι Τούρκοι άνοιξαν πυρ στις 9.22’ κι ενώ οι δυο στόλοι απείχαν δώδεκα χμ. ο ένας απ’ τον άλλον. Μ’ αυτή την πορεία, χρειάζονταν ώρες για να πλευρίσουν. Το «Αβέρωφ» απάντησε στις 9.25’. Τα ελληνικά πολεμικά έπλεαν με βορειανατολική κατεύθυνση και με τα δεξιά πυροβόλα να χτυπούν τ’ απέναντι τουρκικά θωρηκτά που ακολουθούσαν βορειοδυτική, παράλληλη με τις μικρασιατικές ακτές, πορεία. Βολή από τα δίδυμα πυροβόλα του «Αβέρωφ» έπληξε το «Μεσουδιέ» που βγήκε από τη γραμμή του και πήγε στην ουρά της τουρκικής παράταξης. Στη θέση του μπήκε το «Ασάρ ι Τεφίκ».

Ξαφνικά, στον ιστό του «Αβέρωφ» υψώθηκε σημαία με ένα «Ζ». Σήμαινε «δράση ανεξάρτητη κι εκτός σχεδίου». Τα τρία αρχαία ελληνικά θωρηκτά έστριψαν 180° αριστερά και πήραν νότια πορεία, βάλλοντας με τα αριστερά τους πλαϊνά πυροβόλα. Ο «Αβέρωφ» ξέκοψε και πήρε ανοιχτή δεξιά στροφή. Μόνος αυτός, όρμησε ακάθεκτος σαν άγριος βοριάς, καταπάνω στα τουρκικά. Τ’ άλλα τρία ελληνικά θωρηκτά έγερναν στα μετόπισθεν των εχθρικών που πια κινδύνευαν να βρεθούν στη μέση.

xartis zpsutwlvryv

Μια σφαίρα βρήκε τον κελευστή Καζιντζάρη που χειριζόταν το εξωτερικό πηδάλιο του «Αβέρωφ». Αντικαταστάθηκε αμέσως. Το τουρκικό «Μπαρμπαρόσα» έμοιαζε να βρίσκεται στην άκρη της πλώρης του ελληνικού θωρηκτού. Μ’ αυτή τη ρότα, σε λίγο το «Αβέρωφ» θα έπεφτε πάνω του. Παλαβωμένο το «Μπαρμπαρόσα» έστριψε δεξιά. Σαν από σύνθημα, και τα υπόλοιπα τουρκικά ξεκίνησαν να στρίβουν δεξιά. Παλαβά, δίχως ειρμό. Μια πετυχημένη τουρκική βολή  τράνταξε τον αριστερό πρυμναίο πύργο του «Αβέρωφ». Συνέχισε την πορεία του. Δεν καταλάβαινε τίποτα.

 

aberof

 

Μακριά του, τα ελληνικά αγκομαχούσαν να προφτάσουν. Μόνος του ο «Αβέρωφ», σαν κυνηγόσκυλο πίσω από κοπάδι λαγούς τρελαμένους, έπλεε με όση ταχύτητα του επέτρεπαν τα 19.000 άλογα των μηχανών του, ορμώντας να φτάσει τον τουρκικό στόλο όλο που έφευγε τρομαγμένος να κρυφτεί κάτω από την προστασία των παράκτιων πυροβόλων. Χώθηκε στα Δαρδανέλια.

Ώρα 10 και 25΄, ο υποναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης σήμανε «παύσατε πυρ». Η ναυμαχία της Έλλης, όπως ονομάστηκε, επειδή έγινε στο στόμιο του Ελλησπόντου, κράτησε μια ώρα και τρία λεπτά. Τα παράκτια πυροβόλα συνέχιζαν να ρίχνουν στον βρόντο αλλά μόνο στον πίσω αριστερό πύργο του «Αβέρωφ» μετρούσαν ζημιές:

Τρεις τραυματίες. Ο ανθυποπλοίαρχος Γκούρας Μαμούρης βαριά, οι δυο ναύτες ελαφρά. Ο «Αβέρωφ» μετρούσε απώλειες τον νεκρό κελευστή πηδαλιουχίας και τους τρεις τραυματίες του πύργου. Ο ανθυποπλοίαρχος έμελλε να υποκύψει αργότερα στα τραύματά του. Ακόμα δυο τραυματίες στο «Σπέτσαι» συμπλήρωναν τις ελληνικές απώλειες. Ελάχιστες οι ζημιές, μπορούσαν να διορθωθούν «εν πλω».

Στην απέναντι πλευρά, λίγοι νεκροί και τραυματίες στη αρχηγίδα «Μπαρμπαρόσα» που το έσκασε νωρίς με ζημιές στους λέβητες και πυρκαγιά στις καρβουναποθήκες. Στο «Τουργκούτ Ρέις», 92 νεκροί και τραυματίες.

Την ώρα που ο Παύλος Κουντουριώτης τηλεγραφούσε τη νίκη του στην Αθήνα, ο αρχηγός του τουρκικού στόλου, πλοίαρχος Ραμίζ, ζητούσε να μετακληθούν επειγόντως οι Γερμανοί τεχνίτες για τις απαραίτητες επιδιορθώσεις. Ο Ραμίζ έμελλε να περάσει από ναυτοδικείο και ν’ αποστρατευτεί.

 

Ο Ναύαρχος Μεζεβίρης αφηγείται : Η αυγή της πρώτης μεγάλης ημέρας του σύγχρονου Ελληνικού Ναυτικού, της 3ης Δεκεμβρίου 1912, βρήκε την κύρια δύναμη του Στόλου να πλέει μεταξύ Ίμβρου και χερσονήσου της Καλλίπολης. Μέχρι την ημέρα εκείνη είχαν διαψευστεί οι ελπίδες να συναντήσουμε τον εχθρό, κυκλοφορούσαν μάλιστα στον Στόλο σχετικά σατυρικά δίστιχα ενός Σημαιοφόρου που διασκέδαζαν αξιωματικούς και πληρώματα. Με την ανατολή του ήλιου φάνηκαν προς την έξοδο των Στενών πολλοί καπνοί πλοίων και λίγο μετά την έπαρση της Σημαίας οι σάλπιγγες ήχησαν το χαρμόσυνο άγγελμα της πολεμικής έγερσης.

Σε εκτέλεση διαταγής του Κυβερνήτη πήγα στα πυροβολεία και εν μέσω ζητωκραυγών διάβασα στα πληρώματα το ιστορικό σήμα του Ναυάρχου:

«Με την δύναμιν του Θεού, τας ευχάς του Βασιλέως μας και εν ονόματι του δικαίου, πλέω μεθ’ορμής ακαθέκτου και με την πεποίθησιν της νίκης, εναντίον των εχθρών του Γένους»

                              images σημα 1

 

Διατηρώ ζωηρή στη μνήμη μου την εικόνα του θ/κ «ΑΒΕΡΩΦ» να αναπτύσσει την μέγιστη ταχύτητα και να αποχωρίζεται από τα υπόλοιπα πλοία για να καταδιώξει τον εχθρικό Στόλο από κοντά και κάτω από τα πυρά των πυροβολείων των Στενών. Κάποια στιγμή, παρά την πτώση των βλημάτων που το εξαφάνιζαν με τους πίδακες νερού που σήκωναν, το πλοίο φαίνονταν περικυκλωμένο από παντού. Με αίσθημα αγωνίας παρακολουθούσαμε από τα παλιά θωρηκτά το πλοίο που κινδύνευε ανίσχυροι, λόγω έλλειψης επαρκούς ταχύτητας, να σπεύσουμε να βοηθήσουμε. Όταν απομακρύνθηκε ο κίνδυνος και το θ/κ «ΑΒΕΡΩΦ» βγήκε απ’ τη δύσκολη θέση με ελαφρές μόνο βλάβες , το αίσθημα ανακούφισης ήταν γενικό και σε όλα τα πλοία επικράτησε φρενήρης ενθουσιασμός.

 

Η ναυμαχία της Λήμνου

Ακολούθησε, στις 5 Ιανουαρίου 2013, η θριαμβευτική ναυμαχία της Λήμνου.

Ο ναύαρχος Κουντουριώτης πριν την ναυμαχία έστειλε σήμα στα πληρώματα των ελληνικών πλοίων:

«Ο ναύαρχος εύχεται καλήν ημέραν εις τα γενναία επιτελεία και πληρώματα».

Οι ζητωκραυγές των πληρωμάτων ακούστηκαν ως την Ασία.

   

2011 Πειραιεύς Θωρηκτό Γ.Αβέρωφ Υπόστρωμα 2ο (11) Ναυμαχία Λήμνου

 

Μια ναυμαχία που διήρκεσε ακριβώς τρεις ώρες και οι δυο στόλοι εκτέλεσαν από οκτακόσιες βολές.

Μια ναυμαχία από την οποία ο Ελληνικός στόλος βγήκε αλώβητος και νικητής.

Ο Τουρκικός στόλος δεν έδωσε πια κανένα σημείο ύπαρξης και δεν ξαναβγήκε στο Αιγαίο, ούτε στους Βαλκανικούς πολέμους ούτε στον Α’ Παγκόσμιο καθώς ο «Αβέρωφ» καιροφυλακτούσε.

Το Αιγαίο πέλαγος, με αυτόν τον τρόπο, περιήλθε υπό τον πλήρη έλεγχο του Ελληνικού Στόλου.

Σημείωση Συντάκτη : Κάθε χρόνο στις 3 Δεκεμβρίου η Ελληνική Πολιτεία και το Πολεμικό Ναυτικό, επί του Θωρηκτού Αβέρωφ, με ιδιαίτερη λαμπρότητα και σε πανηγυρική ατμόσφαιρα εόρταζαν την επέτειο της Ναυμαχίας της Έλλης και των Βαλκανικών πολέμων και τιμούσαν τους συμμετέχοντες. Δυστυχώς, περί το 1977, ο Ευάγγελος Αβέρωφ – Τοσίτσας ως Υπουργός Άμυνας με το πρόσχημα ότι υπήρχαν πολύ κοντά δύο εορτές στο Πολεμικό Ναυτικό αποφάσισε τον συνεορτασμό των Ναυμαχιών της Έλλης και της Λήμνου, τους αγώνες των Βαλκανικών πολέμων και την μνήμη του Αγίου Νικολάου προστάτη του Ναυτικού στις 6 Δεκεμβρίου.

Γ.Ρ

Διαβάστηκε 1095 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 04 Δεκέμβριος 2016 18:13